نمونه گیری خوشه ای

نمونه گیری خوشه ای شامل تشکیل گروه ها یا خوشه هائی مناسب از واحدهای نمونه گیری و سپس انجام آمارگیری ازتمام یا بخشی از واحدهای خوشه انتخاب شده می باشد. هنگامی از این نوع نمونه گیری استفاده می شود که جامعه مورد پژوهش ازدسته های جداگانه ای تشکیل شود و عناصر آن جامعه در این دسته ها توزیع شده باشد. علاوه بر این اگر هزینه بدست آوردن چهارچوبی که نام همه عناصر جامعه را در بر داشته باشد سنگین یا هزینه گردآوری مشاهدات و داده های پژوهش زیاد باشد، می توان ازنمونه برداری خوشه ای ا ستفاده کرد که از نمونه برداری ساده یا طبقه ای به مراتب سهل الوصول تر و ارزانترخواهد بود. بنابراین منطق اساسی نمونه گیری خوشه ای درحقیقت، رعایت اصل اقتصاد و راحتی اجرای آن می باشد.

مزایای نمونه گیری خوشه ای از نظر هزینه آماری به مقدار زیادی وابسته به این حقیقت است که گردآوری اطلاعات از واحدهای نزدیک به هم آسانتر، سریع تر، ارزانتر و بالاخره راحت تر از جمع آوری اطلاعات از واحدهائی می باشد که در تمام حوزه آمارگیری یک بررسی قرارگرفته اند. برای مثال بسیار ساده تر است که تمام کشاورزان واقع در یک روستا را آمارگیری کنیم تا همین تعداد کشاورز نمونه را بصورت تصادفی از بین تمام کشاورزان یک دهستان انتخاب کنیم. به علت آسانی عملیات میدانی و کم شدن هزینه آمارگیری، نمونه گیری خوشه ای در بسیاری از آمارگیری ها بکار برده می شود و بطورکلی برای یک نمونه با حجم معین سودبخشی نمونه گیری خوشه ای در مقایسه با نمونه گیری پراکنده واحدهائیکه ازجامعه بصورت واحد به واحد انتخاب می شود کمتراست. علت آن واریانس نمونه گیری است. زیرا درانتخاب اخیر امکان برگزیدن واحد ها به طور جزئی ازتمام قسمت جامعه وجود دارد. بهترین نمونه ي خوشه ای نمونه ای است که واحد های خوشه در بین خود تا سرحد امکان با یکدیگر متفاوت باشند. (یعنی واریانس داخل خوشه حداکثر باشد). درعمل منظور از نمونه گیری خوشه ای آن است که ازواحدهای نزدیک به هم جامعه و یا واحدهائی که بتوان آنها را براحتی با یکدیگر نمونه گیری نمود، خوشه هائی تشکیل داد و ازبین خوشه های تشکیل شده نمونه ای انتخاب کرد.

نمونه گیری خوشه ای دو مرحله ای  :

موقعیکه خوشه ها بزرگند، شمارش آنها بطور کامل مشکل است. درعین حال نیازی نیست تا اطلاعات مربوط به هر عضو خوشه های نمونه جمع آوری شود. می توان بعداً نمونه ای ازهریک ازخوشه های منتخب انتخاب کرد. این روش، نمونه گیری از نمونه یا نمونه گیری دومرحله ای نامیده می شود. بنابراین یک نمونه گیری خوشه ای دومرحله ای ابتدا بوسیله انتخاب یک نمونه ی احتمالی از خوشه ها و سپس اخذ یک نمونه احتمالی از اعضای خوشه ی نمونه (یک نمونه ازهرخوشه ی منتخب) حاصل می شود. در هر مرحله، نمونه گیری از نوع تصادفی ساده خواهد بود مثلاً می توان چند آبادی را به عنوان نمونه به منظور یک بررسی کشاورزی انتخاب کرد. سپس نمونه ای از مزارع داخل این آبادی ها انتخاب کرد. آبادیها واحد های نمونه گیری اولیه هستند و مزارع واحدهای مرحله دوم هستند. مزیت اصلی این روش آن است که چارچوبی که بایستی فراهم آورد، تنها برای واحدهایی است که در نمونه قرار دارند و آمارگیری ارزانترتمام می شود، زیرا بررسی بایستی تنها درمورد واحدهای مرحله اول نمونه گیری به عمل آید. نظارت برآمارگیری نیز موقعی که نمونه گیری تنها به چند خوشه محدود شود نسبتاً آسان است.

نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای  :

اصول نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای را می توان در هر زمینه دیگری که چهارچوب نمونه گیری به سهولت به دست نمی آید بکاربرد. به عنوان مثال در پیمایش کشاورزان یک استان می توان با نمونه گیری از شهرستان های استان شروع کرد و سپس از دهستان های هر شهرستان منتخب نمونه گیری کرد. در داخل هر دهستان می توان فهرستی از آبادی ها تهیه و از آن فهرست نمونه گیری کرد. برای هریک از آبادی های انتخاب شده نیز می توان فهرستی از کشاورزان ساکن بدست آورده و نمونه ای از آنها برگزید.دراین تکنیک کشاورزان نمونه نهایی متضمن انتخاب چند نمونه مختلف است و به گونه ای انجام می شود که هزینه نهایی پیمایش به حداقل برسد. نتیجه ی این روش نمونه گیری تمرکز مصاحبه در چند نقطه جغرافیایی وکاهش هزینه رفت وآمداست. نکته ی اصلی در نمونه گیری چند مرحله ای تعداد خوشه هایی است که در هر مرحله باید نمونه گیری شوند. با توجه به حجم نمونه ی نهایی رابطه ی مستقیمی بین تعداد خوشه های منتخب و تعداد واحدهایی که متعاقباً ازهریک از آنها انتخاب می شود وجود دارد. اصل کلی، به حداکثر رساندن خوشه های اولیه منتخب و متعاقباً انتخاب تعداد نسبتاً معدودی افراد یا واحد ازهرخوشه منتخب است.  مسئله در اینجاست که با افزایش تعداد خوشه های اولیه منتخب، هزینه ی رفت وآمدهای بعدی نیز بالا می رود.

 

منبع : http://www.fargasht.com


 

نوشته شده توسط ظفر سهرابي نيا در یکشنبه بیست و هفتم بهمن 1387 ساعت 15:48 موضوع | لینک ثابت